Commentaria in Aristotelem Graeca et Byzantina

Vorstufe

Beschreibung Buc. 452

Nachweis: Rumänien, Bukarest, Biblioteca Academiei Rumâne, Codices graeci, Buc. 452 (602 Litzica)
Datierung:

15. Jh. M. (pp. 33–54, 763–1001),16. Jh. 1.H. (pp. 1–32, 55–762, 1002–1041)

Beschreibstoff: Papier
Format: 210 × 140 mm
Folienzahl: pp. 1041 ( 796 a)

Inhalt

  • (pp. 1–11) Verschiedene kleinere theologische Traktate.
  • a) (pp. 1–4) Eine Schrift über die Chronologie der Auferstehung Christi, inc. ἐκπλήττομαι καὶ θαυμάζω, des. παρὰ πάντων εἰκότως προσκυνηθήσεται.
  • b) (pp. 4–5) inc. κολαφισμὸς ἡ πενία καὶ ἡ ταπείνωσις, des. καὶ εἰς γῆν ἀπερίφημεν.
  • c) (pp. 5–6) Περὶ ἑπταπτερύγων, inc. καὶ ταῖς μὲν δυσὶ πτέρυξι τὰ οἰκεῖα συνεκάλυπτον πρόσωπα, des. τὸ απρόσιτον καὶ ἀπροσπέλαστον.
  • d) (pp. 6–7) inc. ὅτι πᾶσα ψυχὴ λογικὴ τρία μέρη κέκτηται, λογισμὸν θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν· ἐὰν ἔστιν ἐν τῷ θυμῷ ἀγάπη καὶ φιλανθρωπία, des. μακαριότητα τοῖς ἀγαπῶσι τὸν κύριον.
  • e) (pp. 7–10) inc. 〈π〉ᾶν ᾳμάρτημα ὃ ἐὰν ποιήση ἄνθρωπος ἐκτὸς τοῦ σώματος ἐστί, des. οὐ μὴν περὶ πάθους.
  • f) (pp. 10–11) inc. ἐκ τεσσάρων τρόπων φασὶν οἱ πατέρες γίνεσθαι τὴν πορνείαν, des. οὕτω χαλαιπώτερον πάντων ἐστὶ τῶν παθῶν ἡ κακίστη συνήθεια.
  • g) (p. 11) Maximos 〈Homologetes〉, inc. 〈ὀ〉κτὼ οἱ γενικοὶ τῆς κακίας λογισμοί, des. καὶ ὁ τῆς φιλαργυρίας, dann: τρίβολος ἡ κενοδοξία, ὁποτέρως γὰρ ἂν ῥιφῆ, κέντρον ἴσταται.
  • (pp. 12–16) Athanasios D. Gr., Περὶ νηπίων θανόντων ἀβαπτίστων und einige andere Probleme, inc. φησὶ γὰρ ὁ κύριος· ἄφετε τὰ παιδία, des. ἐὰν ὑποκρίσεως τινὸς καὶ δόλου μετέχουσι (PG 28, Sp. 672 A sqq.).
  • (pp. 17–32) 〈Euthymios Zigabenos, Panoplia Dogmatica〉, des. mutile τοῦτο θεϊκὸν ἔχωσι[… (PG 130, Sp. 65 D).
  • (pp. 33–52) Hierophilos Sophistes, De nutriendi methodo (ed. J. L. Ideler, Physici et Medici Graeci minores I, 1841, Repr. Amsterdam 1963, S. 409–417).
  • (pp. 53–54) Diokles, Epistula ad Antigonum, inc. ἐπειδή σοι συμβαίνει μουσικωτάτω πάντων βασιλέων γεγονέναι, des. mutile ἄριστον δὲ καὶ τὸ σίνιπι διημένον μελικράτω[…
  • (pp. 55–61) Michael Apostolios, Sermo de Christi Theophania (vgl. B. Laourdas, in: EEBS 19, 1949, S. 239 sqq.).
  • (p. 62) Michael Apostolios, Πρὸς τὸν εὐσεβέστατον καὶ γαληνότατον βασιλέα Ῥωμαίων καὶ πάντων χριστιανῶν κύριον κύριον Φρεδερίκον λόγος προσφωνηματικὸς αἰτήσει Ἀριστωνύμου τοῦ Βυζαντίου, inc. ἔδει τὸν ἐπιβαλλόμενον, des. τὴν βασιλείαν παραλαβεῖν.
  • (pp. 63–143) Rhet. Al. Nach dem Einleitungsbrief Zwischentitel (p. 67): ἀριστοτέλους ῥητορική.
  • (pp. 144–145) Berechnungen zu Sonnen- und Mondkreis, Indiktion und Monatsbeginn, inc. εἰ μὲν θέλεις εὑρεῖν τὸν κύκλον τοῦ ἡλίου, ψήφισον τὰ ἔτη τοῦ ἀδάμ.
  • (pp. 147-160) Ps.-Kebes, Tabula (ed. C. Praechter, Leipzig 1893), des. c. 40, 2 ἄγνοιαν, wie Par. 1774.
  • (pp. 160–161) Lukian , De mercede conductis c. 42.
  • (pp. 163–166) Georgios Gemistos Plethon, Ἐπιτάφιος ἐπὶ τῇ τοῦ θειοτάτου ἡμῶν ἡγεμόνος κυροῦ Θεοδώρου γυναικὶ κυρᾷ Κλεόπῃ (PG 160, Sp. 940–952; Sp. Lambros, Παλαιολόγεια καὶ Πελοποννησιακά 4, 1930, S. 161–175).
  • (pp. 166–168) 〈Georgios Scholarios〉, De vera fide, des. διελύθη ἂν εὐκόλως (PG 160, Sp. 333 sqq.; edd. L. Petit – X. A. Siderides – M. Jugie, Oeuvres complètes de Georges (Gennadios) Scholarios, Paris 1928–1936, Bd. 3, S. 453–458).
  • (pp. 169–171) Anonymus, De vita Mohammedis (PG 158, Sp. 1077–1080).
  • (pp. 171–178) Theophrast, Characteres I–XV.
  • (pp. 179–198) Theodoros Gazes, Übersetzung von Cicero, De senectute (ed. Ph. C. Hess, Halle 1833).
  • (pp. 199–202) Gregorios Thaumaturgos, Ad Tatianum de anima per capita disputatio, ohne den Einleitungsbrief (PG 10, Sp. 1137–1145).
  • (pp. 203–282) Nemesios, De natura hominis (PG 40, Sp. 504–817).
  • (pp. 283–300) Mu.
    (p. 301) Ἐκ τοῦ Πλωτίνου βελτιωθέντα, inc. ὅτι αἱ ἀρεταὶ αἱ μὲν πολιτικοί εἰσιν, des. πηγὴ τοῦ καλοῦ.
  • (p. 302) 〈Niketas Stethatos〉, Θεωρία εἰς τὸν παράδεισον (ed. J. Darrouzès, Paris 1961), c. 20–22, 2 (= Dioptra IV 11, vgl. Darrouzès, S. 47).
  • (pp. 303–336) Georgios Scholarios, Übersetzung von Thomas von Aquin, De ente et essentia (Oeuvres complètes Bd. 6, S. 154–177).
  • (pp. 343–537) Georgios Scholarios, Kommentar zu Thomas von Aquin, De ente et essentia (Oeuvres complètes Bd. 6, S. 178–326).
  • (p. 538) Θωμᾶ ἐλεαβέρκου εἰς τὴν αὐτὴν βίβλον, 2 Distichen: τρίχρωμον θέτο γῆς γενάδιος ἐρίκλυτον ἴριν/λείψανον εὐυμνον θεῖον ἔδειξε νόον/ἀνθοφόρον λειμῶνα τε γ᾿ αἰγλήεντα τέρεμνα/ὧνπερ ἐφιζάνομεν χάριν ἀριδονίδου.
  • (p. 538) Εἰς τὸν κυρ(ὸν) ἀντών(ιον) τὸν δόντα μοι τὴν βίβλον, 2 Distichen: χαῖρε γ᾿ ἀριδοπόλων ἴστωρ χαριδῶτα τ᾿ ἐάων/πυρίπνουν στόμα σοι ᾳπᾶσα χῖος ᾄδει/λυχνίτιον στέφος ἀναδέω θεοτίμιον κέραν/ἣ μέγα τῶν ἄλλων δή τι περισσότερον.
  • (pp. 539–554) Georgios Scholarios, De essentia divina eiusque operationibus (Oeuvres complètes Bd. 3, S. 228–239), des. δόξα καὶ προσκύνησις εἰς τοὺς αἰῶνας ἀμήν.
  • (pp. 555–585) Georgios Scholarios, De origine animae (Oeuvres complètes Bd. 1, S. 486–504), des. κοινωνία σωμάτων αὐτῷ τῷ κυρίῳ ἡμῶν ἰησοῦ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας ἀμήν.
  • (pp. 586–606) 〈Georgios Scholarios〉, Πρὸς Πλήθωνα ἐπὶ τῇ πρὸς τὸ ὑπὲρ Λατίνων βιβλίον αὐτοῦ ἀπαντήσει ἢ κατὰ Ἑλλήνων ἐκ τοῦ δευτέρου λόγου πρὸς Πλήθωνα ζῶντι ἐπεσταλμένου ἐκ τῆς μονῆς τοῦ Χαρσιανείτου πρὸ τῆς αἰχμαλωσίας, οὗ ἡ ἄρχή· ἐδεξάμην σου φίλων ἄριστε τὴν ἐπιστολήν (Oeuvres complètes Bd. 4, S. 118–151), Exzerpt, inc. οὐκοῦν διὰ ταῦτα πρὸς μὲν τὰ σά γε ἐκεῖνα, des. ἀπαντήσεται τὸ προσῆκον.
  • (pp. 607–610) 〈Georgios Scholarios〉, Κατὰ τῶν Πλήθωνος ἀποριῶν ἐπ᾿ Ἀριστοτέλει (Oeuvres complètes Bd. 4, S. 1–116), Exzerpt aus Buch Ι ἐκ τοῦ προτέρου τμήματος, inc. ἀλλὰ καὶ τοῦτο πρὸς τοῖς εἰρημένοις τεκμήριόν ἐστι, des. τὴν μέμψιν ἐπενεγκών.
  • (pp. 611–614) 〈Georgios Scholarios〉, Ἐκ τοῦ αὐτοῦ βιβλίου περὶ τῶν παρὰ Πλάτωνι ἰδεῶν, inc. διὰ ταῦτα τοίνυν οὐ ποιητικὸν μόνον αἴτιον ἐστὶν ὁ θεὸς, des. καὶ Ἀριστοτέλει ἐλέγχειν ἔσται σαφές.
  • (p. 617) 〈Maximos Homologetes〉, Περὶ τοῦ παραλύτου (PG 90, Sp. 1113–1116), des. καὶ μέτριον ἐστίν.
  • (p. 618) 〈Maximos Homologetes〉, Ἐκ τῆς β ἑκατοντάδος τῶν γνωστικῶν κεφαλαίων (PG 90, Sp. 1124–1125, c. α–γ).
  • (pp. 619–621) Georgios Scholarios, De gloria B. M. V. (Oeuvres complètes Bd. 3, S. 425–427).
  • (pp. 622–625) 〈Georgios Scholarios〉, Περὶ εὐδαιμονίας (Oeuvres complètes Bd. 8, S. 499–502), des. καὶ τέταρτον μακαριότητα.
  • (pp. 626–642) Michael Psellos, Expositio Oraculorum Chaldaicorum (PG 122, Sp. 1124–1153). (Es handelt sich um zwei verschiedene Werke, die unter demselben Titel im Manuskript überliefert werden: die Ἐξήγησις τῶν Χαλδαϊκῶν ῥητῶν und die Ἔκθεσις κεφαλαιώδης καὶ σύντομος τῶν παρὰ Χαλδαίοις δογμάτων; s. Moore 2005, 290-294.)
  • (pp. 643–662) Georgios Scholarios, Homilia in Christi nativitatem (Oeuvres complètes Bd. 1, S. 223–237).
  • (pp. 664–665) Athanasios D. Gr., Ἔκθεσις τῆς ὁμολογίας τῆς καθολικῆς πίστεως πρὸς Ἰούλιον πάπαν Ῥώμης ἧς μέμνηται καὶ ὁ μέγας γρηγόριος ὁ θεολόγος (PG 28, Sp. 1585 D–1588 C).
  • (pp. 667–685) Matthaios Kamariotes, Πρὸς Πλήθωνα κατά εἱμαρμένης λόγος α, inc. Πλήθων ὁ ἄθεος ἐπὶ φιλοσοφία εἴπερ τις, des. ᾳμαρτωλῶν πονηρὸς εἴρηται (ed. H. S. Reimarus, Leiden 1721).
  • (pp. 691–713) Περὶ τῆς μαρτυρικῆς προαιρέσεως τοῦ μεγαλομάρτυρος Δημητρίου καὶ περὶ τῶν μὴ ἀπαντώντων εἰς τὰς συνάξεις, inc. ἣν ἰδεῖν ἐπόθουν πάλαι ἡμέραν, ἐπείπερ ἐκ πελοπονήσου ὦ θετταλοὶ πρὸς ὑμᾶς ἧκον φεύγων τὴν ἐπιοῦσαν συμφορὰν πελοποννησίοις, des. τῆς τῶν οὐρανίων ἀγαθῶν ἀπολαύσεως, ἧς γένοιτο πάντας.
  • (p. 714) inc. σκοπὸς εἷς ἐστιν ἐκκλησιαστικῆς ἁπάσης ἑορτῆς τε καὶ πανηγύρεως, des. ἄν τις βουληθείη τε καὶ δυνηθείη μιμήσασθαι.
  • (pp. 715–730) Theodoros von Andida, Προθεωρία κεφαλαιώδης περὶ τῶν ἐν τῇ θείᾳ ἱερουργίᾳ γινομένων συμβόλων καὶ μυστηρίων πονηθεῖσα ἐξ ἀξιώσεως τοῦ θεοφιλεστάτου ἐπισκόπου Φυτείας, inc. εἰδέναι πᾶς ὀφείλει πιστὸς ὡς ἡ τῆς θείας ἱερουργίας ἅπασα τελετή, des. ἡμῖν συγκαταβάντος φιλανθρωπίαν σωτῆρος χριστὲ ᾧ δόξα πρέπει σὺν τῷ ἀνάρχῳ̇ πατρὶ καὶ τῷ παναγίῳ. (Weder incipit noch desinit stimmt mit dem PG 140, Sp. 417–468 abgedruckten Text überein).
  • (pp. 731–732) Περὶ τῶν ἐν τῇ ἁγίᾳ̇ προθέσει τελουμένων, inc. ὅτι κατὰ τὴν τῶν ᾳγίων πατέρων παράδοσιν προσφέρει μὲν πρῶτον τὸν ἄρτον ὁ ἱερεύς, des. καὶ αἰωνίας κοινωνίας χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾴ αὐτοῦ τοῦ χριστοῦ τοῦ υἱοῦ τοῦ ζῶντος θεοῦ ἀμήν.
  • (p. 732) Ὄτι τελεώτερον τοῖς κεκοιμημένοις ὁ ἁγιασμὸς γίνεται, inc. ἔχουσι δέ τι πλέον εἰς ᾳγιασμόν, des. καὶ ἔστιν ὅπως καὶ μεῖζον.
  • (pp. 733–762) Michael Glykas (?) (in der Hs.: μιχαὴλ τοῦ γλυκύ), Ἐκλογὴ ἐκ τῶν ἁγίων πατέρων ὅπως δεῖ τὸν ἔλ(εον) γίνεσθαι καὶ περὶ ἱερῶν τελετῶν, inc. εἰ δὲ παντὶ τῶ αἰτοῦντι σε, des. καὶ τῶ παναγίω καὶ ἀγαθῶ καὶ ζωοποιῶ πνεύματι ἀμήν.
  • (pp. 763–768) Anastasios Sinaites, Πόθεν ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου πολλάκις λαλεῖ τινας ἔνδοθεν λογισμοὺς καὶ λόγους αἰσχρούς (ed. A. Papadopoulos–Kerameus, Ἀνάλεκτα Ἱεροσολυμιτικῆς Σταχυολογίας Ι, Jerusalem 1891, S. 400–404).
  • (pp. 769–773) Markos Eugenikos (in der Hs.: τοῦ ἁγίου τοῦ Ἐφέσου), Ἀπορία, inc. πολλήν τινα δοκοῦσιν οἱ τοῦ χριστοῦ νόμοι τοῖς ἁμαρτάνουσιν εὐρυχωρίαν τεμεῖν, des. ἀγαθὴν ἕξομεν.
  • (p. 774) Εὐχὴ εἰς τὸν ἅγιον ἄγγελον τὸν φύλακα τῆς ψυχῆς, inc. ἅγιε ἄγγελε ὁ φύλαξ μου, des. εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων ἀμήν.
  • (pp. 777–784) Ioannes Eugenikos, Ἀκολουθία εἰς τὸν ἅγιον μεγαλομάρτυρον φιλόσοφον, inc. ὅλην τὴν ἀκτῖνα τοῦ φωτὸς τοῦ θεοποιοῦ καὶ ἀύλου, des. τὸν τρόπον μιμησώμεθα.
  • (pp. 785–791) Ioannes Eugenikos (in der Hs.: τοῦ αὐτοῦ), Ὁμιλία πρώτη παραινετικὴ πρὸς Ἐφεσίους ὅτε πρῶτον αὐτοῖς ἐπέστη, inc. ἀδελφοί μου καὶ τέκνα ἐν κυρίῳ ἀγαπητά, des. εἰς τοὺς αἰῶνας ἀμήν.
  • (pp. 792–796) Ioannes Eugenikos (in der Hs.: τοῦ αὐτοῦ), Ὁμιλία τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τοῦ Αὐγούστου πρὸς Ἐφεσίους, inc. ἀδελφοί, τὴν ἡμέραν ταύτην ἀνακυκλούμενος, des. imperfecte σώματα καιροῦ καλοῦντος.
  • (pp. 798–807) Ioannes Eugenikos, Gebete (Titel: τοῦ ἁμαρτωλοῦ Ἰωάννου ἀναξίου διακόνου τῶν θείων μυστηρίων Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ νομοφύλακος τοῦ Εὐγενικοῦ εὐχαὶ εἰς τὴν ἁγίαν καὶ ὁμοούσιον τριάδα). Εὐχὴ α εἰς τὸν θεὸν καὶ πατέρα, inc. ὁ θεὸς ὁ μέγας καὶ φοβερὸς καὶ ὕψιστος, des. εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, ἀμήν. Εὐχὴ β εἰς τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν υἱὸν καὶ λόγον τοῦ ζῶντος θεοῦ, inc. (p. 802) κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, υἱὲ τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος, des. mutile (p. 803) καὶ ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεις καὶ ἐξομολο[… Εὐχὴ ἑτέρα εἰς τὸν ἕνα τρισυπόστατον θεὸν τοῦ αὐτοῦ, inc. ὁ ἐν προσκυνητῇ τριάδι δοξαζόμενος εἷς Θεός, des. εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, ἀμήν.
  • (pp. 808–811) Ioannes Eugenikos, Εὐχὴ εἰς τὴν ὑπεραγίαν δέσποιναν θεοτόκον, inc. θεομῆτορ ὑπέραγνε· ταύτης γὰρ τῆς προσηγορίας.
  • (pp. 812–813) Ioannes Eugenikos, Εὐχὴ εἰς τὸν ἅγιον Ἰωάννην τὸν Χρυσόστομον, inc. πανάγιε θεοχαρίτωτε καὶ ὁλόφωτε.
  • (pp. 814–819) 〈Ioannes Eugenikos〉, ὁ νομοφύλαξ τῷ δεσπότῃ παραμυθητικόν, inc. εἰ δὲ καὶ ἄλλοις τισὶ μετὰ τῶν ἀπὸ τοῦ λόγου φαρμάκων, des. ταῖς ὕστερον παρασκεύασε χάρισιν.
  • (pp. 820–825) 〈Ioannes Eugenikos〉, inc. εἰδέναι σε οἶμαι τὸν νέον οἰακονόμον τῆς ἐκκλησίας ὅστις ἐστὶν, εἰ καὶ μὴ τοῖς κατ᾿ αἴσθησιν ἐθεάσω τοῦτον ὄμμασιν, des. μετὰ σοῦ τὸ λοιπὸν τῆς ζωῆς διάξοντα.
  • (pp. 826–831) Ioannes Eugenikos (in der Hs.: τοῦ αὐτοῦ), Ἔκφρασις τάπητος βρεττανικοῦ, ῥῆγες ἐν παραδείσω, inc. ῥὴξ ἐν λειμῶνι καὶ ἡ βασιλὶς παρὰ τὸν ῥῆγα, des. δοκῶν παρεστάναι.
  • (pp. 832–833) 〈Ioannes Eugenikos〉, ὁ νομοφύλαξ τῷ δεσπότῃ. Πλάτανος, inc. καὶ ἄλλα μὲν σμικρ᾿ ἄττα δοκοῦντα, μέγιστε δεσποτῶν, des. ἀνατέθειται λόγος.
  • (pp. 834–838) Markos Eugenikos (in der Hs.: τοῦ ᾳγίου τοῦ Ἐφέσου), Ἰσίδωρος ἢ περὶ ὑπακοῆς, inc. ἤθελον, ὦ πάτερ, ὀλίγα ἄττα περὶ ὑπακοῆς, des. ἀμοιβὴν ἀποδίδωσιν.
  • (pp. 839–846) Markos Eugenikos (in der Hs.: τοῦ αὐτοῦ), Λατῖνος ἢ περὶ τῆς ἐν τῷ συμβόλῳ προσθήκης (ed. L. Petit, in: Patrologia Orientalis 17, S. 415–421; PG 160, Sp. 1100–1101).
  • (pp. 847–858) Markos Eugenikos (in der Hs.: τοῦ αὐτοῦ), Epistula ad omnes orthodoxes (ed. L. Petit, in: Patrologia Orientalis 17, S. 449–459).
  • (pp. 858–871) Markos Eugenikos (in der Hs.: τοῦ αὐτοῦ), Περὶ ἀναστάσεως (ed. A. Schmemann, in: Θεολογία 22, 1951, S. 51–64).
  • (pp. 872–877) Markos Eugenikos (in der Hs.: τοῦ αὐτοῦ), Τῷ τιμιωτάτῳ ἐν ἱερομονάχοις κὺρ Διονυσίῳ περὶ τοῦ δεσποτικοῦ καὶ θείου αἵματος, inc. ἐζητημένον ἤδη τῷ μεγάλῳ πατρὶ Γρηγορίῳ, des. τοὺς ἐντυγχάνοντας ἀποκναίῃ.
  • (pp. 878–884) 〈Markos Eugenikos〉, Περὶ τῶν ἐμφερομένων τῇ θείᾳ εὐχῇ ῥημάτων ἤως τοῦ κύριε ἰησοῦ χριστὲ υἱὲ τοῦ θεοῦ ἐλέησόν με, inc. ὅση μὲν ἡ τῆς εὐχῆς δύναμις, des. καὶ θεῷ πλησιάσασιν (= Par. 1292, ff. 94V97V; vgl. Φιλοκαλία 5, Athen 1963, S. 63–68 [anonyme, volkssprachliche Edition]).
  • (pp. 884–886) 〈Markos Eugenikos〉, Εὐχὴ ἐπιβατήριος, inc. ἡ ἐκ μὴ ὄντων τὰ πάντα δι᾿ ἀπειρόδωρον ἀγαθότητα, des. τῶν αἰώνων ἀμήν.
  • (pp. 887–888) Markos Eugenikos (in der Hs.: τοῦ αὐτοῦ), Εὐχὴ εἰς τὸν βασιλέα, inc. κύριε ὁ θεὸς ἡμῶν ὁ καταστήσας ἐπὶ τῆς γῆς ἀρχάς, des. τῶν ᾳγίων ἀμήν.
  • (pp. 888–890) Markos Eugenikos (in der Hs.: τοῦ αὐτοῦ), Εὐχὴ ὑπὲρ ἀπαλλαγῆς πορνικοῦ πολέμου ὡς ἐκ προσώπου γυναικός, inc. δέσποτα φιλάνθρωπε, des. ἡ κατοικία ἀμήν.
  • (pp. 891–900) 〈Markos Eugenikos〉, Προσφώνησις ἱκετήριος τῷ μεγάλῳ μάρτυρι Γεωργίῳ, inc. ἄριστε ἀθλητῶν, ἐμοὶ μὲν οὔθ᾿ ὅθεν ἄρξομαι, des. τῶν αἰώνων ἀμήν.
  • (pp. 901–920) Markos Eugenikos (in der Hs.: τοῦ αὐτοῦ), Πρὸς τὸν βασιλέα ἀπορήσαντα (ed. N. B. Tomadakes, in: EEBS 22, 1952, S. 118–120 unter dem Namen Amirutzes).
  • (pp. 921–929) Markos Eugenikoss (in der Hs.: τοῦ αὐτοῦ), Ὁμιλία ἐγκωμιαστικὴ ἐπὶ τῇ τελευτῇ τοῦ ὁσιωτάτου πατρὸς κυροῦ Μακαρίου τοῦ Κορωνᾶ inc. ὁδῷ τινι ἔοικεν ἡ πρόσκαιρος αὕτη ζωή, des. ἐν οὐρανοῖς.
  • (pp. 930–935) Ioannes Eugenikos, Ὁποῖον χρὴ εἶναι τὸν πνευματικὸν πατέρα, inc. ὁ πνευματικὸς πατὴρ τὸ μεῖζον σχεδὸν καὶ ἐξαίρετον, des. ἐκ πολλῶν ὀλίγα εἰπεῖν.
  • (pp. 936–941) Ioannes Eugenikos (in der Hs.: τοῦ αὐτοῦ), Τῇ θεοῦ μητρὶ προσφωνηματικὴ ἔκφρασις, inc. ὦ θεοῦ μῆτερ, πότερον ἐπίτηδές σοι, des. ἤδη πείθειν ἑξῆς.
  • (pp. 942–999) Markos Eugenikos (in der Hs.: τοῦ αὐτοῦ), Κανόνες ὀκτὼ παρακλητικοὶ κατὰ τῶν ὀκτὼ γενικῶν λογισμῶν, inc. κανὼν α κατὰ γαστριμαργίας οὗ ἡ ἀποστιχὶς αὕτη· τῆς ἀλόγου ῥῦσαι με δεσποίνης λόγε τὸν σὸν μάρκον, des. τὴν τοῦ υἱοῦ σου τὴν ἀνέσπερον.
  • (p. 1000) Verschiedene Diagramme (4 Elemente, Teile der ἀρετή, Seelenteile).
  • (p. 1001) Verschiedene Aufstellungen, a) τὰ ἐννέα τάγματα τῶν ᾳγίων ἐπουρανίων δυνάμεων, b) Erklärungen hebräischer Worte, c) σχέσεις ἐπὶ παντὸς σώματος θεωροῦνται ἑπτά, d) εἴδη κινήσεως.
  • (p. 1002) Georgios Scholarios, Στίχοι ἐπιτάφιοι auf Theodoros Sophianos (Oeuvres complètes Bd. 4, S. 380–381).
  • (pp. 1003–1008) 〈Georgios Scholarios〉, Ἐπιτάφιος auf Theodoros Sophianos (Oeuvres complètes Bd. 1, S. 277–283).
  • (pp. 1009–1016) 〈Georgios Scholarios〉, De ieiunio (Oeuvres complètes Bd. 1, S. 81–91), des. αὐτῷ ἡ δόξα.
  • (pp. 1016–1024) 〈Georgios Scholarios〉, De eleemosyna (Oeuvres comptètes Bd. 1, S. 91–102), des. αὐτῷ δόξα.
  • (pp. 1024–1033) 〈Georgios Scholarios〉, De Sanctissima Eucharistia (Oeuvres complètes Bd. 1, S. 123–136; PG 160, Sp. 352–373), des. δόξα τῷ ἐλέει αὐτοῦ εἰς τοὺς (sic).
  • (pp. 1034–1041) Ein Brief an den Kaiser, inc. ἐβουλόμην κράτιστε βασιλεῦ ἅπαξ τῆς προτέρας ὑποθέσεως ἀποστὰς, des. mutile βαπτίζεσθαι τὴν ἡ μέραν […
  • Leer

    pp. 146, 162, 337–342, 615–616, 663, 666, 686–690, 775–776, 796 a–797.

  • Textgeschichtliches

    Für Mu. eng verwandt mit Vat. 1908; gehört zu einer Untergruppe, der außerdem noch Laur. 58, 2, Vat. 316 und Marc. 265 angehören (Auskunft von P. Moraux).

Physische Beschaffenheit

Beschreibstoff

Papier

Wasserzeichen

  • Oft durch Wassereinwirkung kaum erkennbar oder in den neuen Nähten versteckt.
  • pp. 5–16: Waage im Kreis, Typ Br. 2569 bis 2604 (vorwiegend Oberitalien ca. 1476–1525).
  • pp. 17–32: Hut, sehr ähnlich Br. 3459, aber kein Gegenzeichen (Vicenza 1522).
  • pp. 33–54: Ochsenkopf, ähnlich Br. 14792 (Regensburg 1455), ähnlich Pi. II, XIII 168 (Deutschland 1457).
  • pp. 55–86: kein Wz. erkennbar.
  • pp. 87–146: Hand mit Blume und den Buchstaben BRP, fast identisch Br. 10753 (Perpignan 1524), Buchstaben wie Br. 1073810741 (1525–1581).
  • pp. 147–162: Hand mit Blume und dem Buchstaben M, ähnlich Br. 10755 (Syrakus 1529), Buchstabe M wie Br. 10756 (Perpignan 1526).
  • pp. 163–302: Anker im Kreis mit Stern, ähnlich Br. 484 (Salzburg 1530), sehr ähnlich Mo. 731 (belegt ca. 1530).
  • pp. 303–530, 579–602, 619–666, 691–714: Hand mit Blume und den Buchstaben JS (?), sehr ähnlich (bis auf die Buchstaben) Br. 10758 (Barcelona 1519, mit Variante Genua 1528–1529).
  • pp. 531–554, 603–618: Halbmond (?) mit Kreuz, Br. ohne Beleg. pp. 555–578, 667–690: Hand mit Blume, sehr ähnlich Br. 10738 (Toledo 1525, mit Variante Provence 1528).
  • pp. 715–762: Anker im Kreis mit Stern, entfernt ähnlich Br. 486 (Arnoldstein 1559, mit Variante Trient 1551), Mo. ohne Beleg.
  • pp. 763–774, 798–813: Waage, ähnlich Br. 2401 (Venedig 1437, mit Varianten vorwiegend Oberitalien 1438–1457).
  • pp. 777–78/783–84: Leiter, sehr ähnlich Br. 5904 und 5908 (Italien 1451–1468).
  • pp. 779–80/781–82, 785–796, 836–927, 942–1001: Fisch, sehr ähnlich Br. 12414 (Udine 1448, mit Variante Florenz 1450).
  • pp. 814–835, 928–941: Dreiberg mit Kreuz, ähnlich Br. 11726 (Oberitalien 1428–1440).
  • pp. 1002–1041: Hand mit Blume und den Buchstaben BR, sehr ähnlich Br. 10738 (Toledo 1525, mit Variante Provence 1528).
  • pp. 775 bis 776, 796 a–97: neues Papier.

Format

210 × 140 mm

Folienzahl

pp. 1041 ( 796 a)

Foliierung

Neben der Paginierung Reste einer Foliierung mit griechischen Buchstaben oben rechts, stark verblaßt. Aus ihr geht hervor, daß am Anfang 19 Blätter verlorengegangen sind: p. 27 (f. 14) λγ [= 33], p. 29 (f. 15) λδ [= 34], p. 47 (f. 24) μγ [= 43], p. 49 (f. 25) μδ [= 44]. Die Zahl φνα [= 551], die sich p. 982 (f. 492) findet, läßt darauf schließen, daß an anderer Stelle der Hs. nach der Foliierung weitere Verluste eingetreten sind.

Lagen

Mit Vorbehalt; die Lagen sind neu vernäht, so daß die genauen Abgrenzungen oft nicht mehr feststellbar sind.

1 × 2 (p. 4), 1 × 6 (p. 16), 1 × 8 (p. 32), 1 × 12 - 1 (p. 54, Band nach Bl. 5), 1 × 4 (p. 62), 2 × 12 (p. 110), 1 × 10 (p. 130), 2 × 8 (p. 162), 5 × 12 (p. 282), 1 × 10 (p. 302), 1 × 12 (p. 326), 1 × 8 (p. 342), 2 × 12 (p. 390), 1 × 12 - 1 (p. 412), 2 × 12 (p. 460), 1 × 12 - 1 (p. 482), 5 × 12 (p. 602), 1 × 8 (p. 618), 6 × 12 (p. 762), 1 × 6 1 (p. 776), 1 × 4 (p. 784), 1 × 6 1 (p. 797), 1 × 8 (p. 813), 1 × 12 - 1 (p. 835), 3 × 10 (p. 895), 1 × 6 (p. 907), 1 × 10 (p. 927), 1 × 8 - 1 (p. 941), 3 × 10 (p. 1001), 1 × 12 (p. 1025), 1 × 6 (p. 1037), 1 × 2 (p. 1041).

Griechische Kustoden

Griechische Kustoden (1) p. 1 unten Mitte Γ, (2) p. 17 unten rechts α, (3) unten Mitte p. 835 α, p. 856 Rest, p. 875 γ, p. 876 δ, p. 895 δ, p. 908 ϛ, p. 927 ϛ, p. 928 ζ, p. 981 und p. 982 Reste. Daraus ist abzulesen, wie von der Foliierung (vgl. unten) bestätigt wird, daß am Anfang ursprünglich noch zwei Lagen mehr vorhanden waren.

Reklamanten

Reklamanten unten rechts waagerecht pp. 86, 110, 130, 210, 258, 326, 366, 390, 412, 436, 460, 482, 506, 530, 578; unten senkrecht p. 1025.

Anzahl der Linien

Lin. 21 (pp. 63–143), 26–28 (pp. 283–300)

Kopist

Insgesamt von etwa 10 verschiedenen Händen geschrieben. Rhet. Al. (pp. 63–143) stammt von einer Hand des 16. Jh., Mu. (pp. 283–300) von einem anderen Kopisten, ebenfalls des 16. Jh., der den größten Teil der Hs. geschrieben hat (pp. 55–59, 62, 163–535 Z. 3, 538–563, 565 Z. 13–642, 664 bis 762, 1002–1041).

Erhaltungszustand. Die Hs. hat stark unter Wassereinwirkung gelitten (vor allem pp. 1–53, 1002–1041); von den letzten beiden Folien existieren nur noch Fetzen.

Ergänzungen zum Textbestand

Zu Rhet. Al. einige Lemmata und Kapitelüberschriften am Rand, teils vom Kopisten (bisweilen rot), teils von anderer Hand.

Zu Mu. einige Marginalien.

Einband

Modern (Halbleder).

Geschichte

Datierung

15. Jh. M. (pp. 33–54, 763–1001),16. Jh. 1.H. (pp. 1–32, 55–762, 1002–1041)

Provenienz

Die Hs. besteht aus zwei Teilen; Teil I (pp. 33–54, 763–1001), aus der Mitte des 15. Jh., enthält hauptsächlich Schriften des Markos und des Ioannes Eugenikos; Teil II (pp. 1–32, 55–762, 1002–1041), aus der ersten Hälfte des 16. Jh., enthält bis p. 302 Schriften sehr verschiedenen Inhalts (u. a. die beiden Aristotelica), ab p. 303 überwiegend Schriften des Georgios Scholarios. Die Hs., die diesen Scholarios–Traktaten zugrundeliegt, stammt höchstwahrscheinlich aus seiner engsten Umgebung. p. 538 lesen wir zwei Distichen auf einen Antonios. Nach einer Vermutung von D. Harlfinger ist damit Antonios Pyropulos gemeint (zu ihm vgl. Sp. Lambros, Ἀντώνιος Πυρόπουλος, in: Νέος Ἑλληνομν. 10, 1913, S. 127–134; A. Kouzes, Some new informations on Antony Pyropoulos, in: Πρακτικὰ τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν 21, 1946, S. 9–18). Die Vermutung wird dadurch erhärtet, daß Antonios Pyropulos auch sonst als Besitzer von Scholarios-Handschriften bekannt ist (Mosq. 7 mit Aristoteles, Physik, von Scholarios geschrieben; Par. 1290 mit Scholarios, Κατὰ Λατίνων περὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος). Im Epigramm ist von seinem πυρίπνουν στόμα die Rede, bei der bekannten Vorliebe der Byzantiner für solche Dinge eine mögliche Anspielung auf seinen Namen. Ob eine Verbindung des Pyropulos zu Chios bestand, wissen wir nicht; ein anderer Schüler des Scholarios, Ioannes, hat sich auf der Insel aufgehalten, wie aus einem Brief des Scholarios an ihn hervorgeht (Oeuvres complètes Bd. 4, S. 398–402). Die Distichen sind höchstwahrscheinlich aus der Vorlage abgeschrieben.

Die Hs. gelangte später in die Bibliothek des Sabas-Klosters in Bukarest (Stempel z. B. p. 203: Adler mit Krone, umlaufend am Rand: Kolegiului St. Sava Biblioteka), die über das Muzeul de Antichităţi in der Biblioteca Academiei Române aufging.

Reproduktionen und Digitalisate

  • vollst. Digitalisat in e-corpus (März, 2014)

Bibliographie

Kat.

  • C. Litzica, S. 289–295 Nr. 602.

Text.

  • M. Fuhrmann, ed. Rhet. Al., 1966, S. VIII („saeculo XV scriptus‟) , XXII–XXIII. W.
  • L. Lorimer, ed. Mu., 1933, S. 2 (nur erwähnt) .

Quelle

  • Aristoteles Graecus, S. 90–97 (Reinsch, Autopsie Oktober 1968).